Abdülhak Hamid Tarhan şöhretini şair olarak yapmakla birlikte çok sayıda tiyatro eseri de yazmıştır. Hem tiyatromuzun gelişmesi hem de dünden bugüne fikir hayatımızı anlamak için Hamid'in tiyatro eserlerinin bilinmesi gerekir.
Tiyatro dizisinin ilk cildinde bulunan Sabr u Sebat'ta Rumeli köylülerinin gündelik hayatlarıyla ilgili realist sahnelere ve çok sayıda atasözü ile deyimlere yer verilir. İçli Kız Namık Kemal'in "Zavallı Çocuk" piyesi örnek alınarak yazılmıştır. Liberte Hamid'in siyaset ile ilgisinin ve Midhat Paşa'ya duyduğu hayranlığı dile getirir.
Yadigâr-ı Harb ise nazım-nesir karışık bir eser olup Çanakkale Savaşı'ndan bahseder.

Cünûn-ı Aşk ile Yabancı Dostlar Hamid'in İngiltere ikâmetinin sonucu yaşlılık dönemlerinde yazılmış iki eseridir. Cünûn-ı Aşk ilk kez kitap haline getirilmiştir. Bu oyunlar şairin coşkun duygularını dile getirir. Yaşlanan şair artık cinsî gücünün tükendiğini görerek dehşete düşer. Ayrıca yaklaşan ölüm korkusu eserlere trajik bir boyut katmaktadır.

Hindistan'ı görmeden, sadece bir Hint biblosundan alınan ilhamla yapılan Duhter-i Hindû, İngiliz baskısına karşı Hintlilerin verdiği mücadeleyi dile getirir.
Finten'in konusu Kanadalı zengin bir kadın olan Finten'in İngiliz sosyetesine girmek için çevirdiği entrikalar etrafında gelişir. Eserde o günlerin Londra hayatını aksettiren kalabalık bir şahıs kadrosu bulunmaktadır.

Eşber isimli bu mazmun tarihi piyes Makedonya Kralı İskender'in Pencap Hükümdârı Eşber'le olan mücadelesini ve Eşber'in kız kardeşi Sumru ile olan aşkını ele alır. Hamid'in harp duyarlılığı ile savunmanın kudsiyetini birleştirdiği bu eser, devrinde bilhassa üslubu sebebi ile çok sevilmiştir. Sardanapal ise Asur tarihi ve inanışları çerçevesinde gelişen bir manzum oyundur. Hamid bu piyesinde devlet idarecileri hakkındaki görüşleri yanında kadınlar ve onların hakları hakkındaki düşüncelerini de belirtir. Eserde hem despota hem de amaçları için despotça davranan ihtilalcilere eleştiriler getirilir.

Tanzimat sonrası edebiyatımızda Endülüs yaygın bir konu idi. Abdülhak Hâmid de uzun bir zaman dilimi içinde bu konuyu beş eserinde incelemiştir: "Nazife", "Tarık yahut Endülüs'ün Fethi", "Tezer yahut Melik Abdurrahmannü's-Sâlis", "İbn Musa yahut Zâtü'l-Cemal ve Abdullahü's-Sagîr".
Bu oyunların hepsi birbirine cevap niteliğini taşır. Aralarında en çok ilgi çekeni "Tarık" olmuştur. Tarık ve Tezer dışındaki metinler ilk kez bu ciltte yeni harflerle yayımlanmaktadır.

Hâmid, "İlhan, Turhan, Tayflar Geçidi, Ruhlar bu dört eser yekdiğerine merbut gibidir. Ve hepsine birden 'Kanbur' unvanı verilebilir. Çünkü en mühim müessir odur." demektedir. Bundan dolayı bu eserlerin devamı olan "Arzîler" ile birlikte hepsi Kanbur adıyla yayımlanmaktadır. Bu eserleri Hâmid'in 1908'den sonra yazdığı son eserleridir.
Dili, bütün sadeleşme hareketlerine karşı koyarcasına çok oyunlu eskidir. Hâmid tıpkı "Makber"de "Garam"da olduğu gibi günah-ceza, hayat-ölüm, iyi-kötü zıtlıklarını işler.
"İnsan için demek ki mükâfat-ı lâyıka,
yahut cezâ-yı cürm ü hatâ hep türâbda"
grafik özelliklerin sık sık yer aldığı bu kitaplar onun ömrü boyunca cevaplarını aradığı sorular etrafında dolaştığı gibi, dönemine yönelik göndermelerle doludur.
Bu eserlerin ilk ikisi kahramanlarının dünyadaki maceralarını işler, sonrakiler ise ruhlar âleminde geçen her hangi bir dramatik gerilimden uzak konuşmalardan ibarettir. "Turhan"ın son sahnesi ve ruhlar âleminde geçen oyunları tiyatro eserinden çok baleyi andırmaktadır. Hâmid'in eserlerini sahnelemek için de onların yeniden işlenmesi, opera ve bale olarak yeniden düzenlenmelerini düşünmek uygun olur. Hâmid'in fantastik sayılabilecek bu eserinden "Arzîler" yer yer bilim-kurgu özellikleri de taşımaktadır.

Bu son cilt onun ilk ve son eserini bir araya getirmektedir. Mâcerâ-yı Aşk ile başlayan yazarlığı Hakan ile son bulmuştur. Bu ciltte bu iki eserden başka onun hayatında büyük rol oynayan iki masalımsı oyun daha bulunmaktadır: Nesteren ve Zeynep. Abdülhak Hâmid'in ilk eseri nasıl bir masalsa, son eseri de bir masalla kapanır.
Eserlerinde tercih ettiği efsaneleri ve masalları hayatında yaşamış gerçekten "nevi şahsına münhasır" bir şahıstır da. Hâmid'in hiçbir eserinde mükemmelliğe ulaşma çabası yoktur. Sonu gelmez zikzaklar, beklenmedik çıkışlarla doludur. Bu yüzdendir ki devirler değiştikçe, onun oyun ve şiirlerinin sayfalarında da olsa isyanlara yol açan özleyişleri hayatta yerleri alıp gerçekleştikçe, bir dönemin yol açıcı yenilikçi şairi de eskimiş ve edebiyat tarihindeki köşesinde kendi kendisine bırakılmıştır.
Tanpınar ve Örik gibi ben de onun esasen iyi bir dramaturji çalışmasıyla yeniden canlandırılabileceğini, özellikle müzikli oyunlar için uygun yapıları bulunmuştur.

Türk okuyucusuna okuma zevki veren ve görüşlerini yaymak için her yazı türünden faydalanan Ahmet Midhat Efendi'nin oyunlarının yeni harflerle yer aldığı bu kitap onun tiyatro anlayışının ve tiyatro dilinin günümüze ne kadar yakın olduğunu da göstermektedir.